مرکز رشد شريف

مدير مركز رشد شريف:دانشگاه ارزش آفرين و ثروت ساز به جاى دانشگاه كارآفرين

عکسمهندس مجيد دهبيدى‌پور مدير مركز رشد و كارآفرينى دانشگاه صنعتى شريف در گفتگو با نشريه شريف اعلام كرد: يكى از شاخص‌هايى كه در رتبه‌بندى دانشگاه‌هاى دنيا مطرح مى‌شود و اهميت ويژه اى هم دارد، تعداد شركت‌هاى spin off و ميزان گردش مالى سالانه آن ها در هر دانشگاه است.

وى با اشاره به اينكه عواملى نظير وسعت دانشگاه، تعداد دانشجو، تعداد اساتيد، رتبه اساتيد، تعداد مقالات علمى، كتب و مجلات، سرانه فضاى ورزشى، و... شاخص‌هايى است كه عموما جهت ارزيابى ابعاد آموزشى و پژوهشى و يا رفاهى دانشگاه‌ها مدنظر قرار مى‌گيرند، بيان كرد: يكى از شاخص هاى مهم كه در ارزيابي ها مدنظر است، شاخص‌هاى ارزش‌آفرينى است كه به روند توسعه دانش جهت توليد ثروت مبتنى است و تعداد شركت هاى spin off، گردش مالى آن ها، فروش خدمات فنى، مهندسى و كسب درآمد از طريق رويالتى و فروش پتنت و ليسانس تكنولوژى، قراردادهاى ارتباط با صنعت و... از مصاديق آن هستند. بايد توجه داشته باشيم كه امروزه توليد ثروت بر پايه علم، ارزش افزوده بالايى دارد و ما بايد علمى را دنبال كنيم كه منجر به توليد ثروت شود و ثروتى ارزشمندتر و مناسبتر است كه بر مبناى علم و فناورى حاصل گردد.

وى با تاكيد بر اين كه تجربه بهترين دانشگاه‌هاى دنيا و موفق در اين زمينه نشان داده است كه با توسعه دانش، توسعه فناورى، توسعه محصول و تجاري سازى و موفقيت در بازار مى‌توان بخش قابل توجهى از هزينه‌هاى دانشگاه را تأمين كرد، عنوان نمود: بودجه عمومى دانشگاه صرف مخارج عمومى آن مى‌شود و بازگشتى ندارد، در حالى‌كه بودجه پژوهش نوعى سرمايه گذارى است. در صورت استفاده صحيح از اين بودجه و توليد فناورى چه از طريق فروش فناورى و چه از طريق توليد محصول داراى ارزش افزوده، سرمايه به چرخه پژوهش باز مى‌گردد. از طرفى با برنامه ريزى دقيـق‌تر و سودآورى بيشتر مى‌توان بخشى از هزينه‌هاى توسعه‌اى دانشگاه را از اين طريق تأمين كرد. به عنوان مثال در سال 2009 درآمد دانشگاه هاى استفورد و MIT از اين محل (رويالتى) به ترتيب65.1 و 66.3 ميليون دلار بوده است. درمورد MIT اين درآمد با احتساب حق پتنت ها به 75.7 ميليون دلار مي رسد. يا دانشگاه استنفورد در سال 2005 - 2004 از محل سهام شركت گوگل، 336 ميليون دلار سود كسب كرد كه نمونه اى تاريخى و ملموس از ثروت سازى و ارزش آفرينى جديد دانشگاه هاست. اين در حالى است كه مي دانيم داستان گوگل با يك پروژه تحقيقاتى آغاز شد؛ پروژه تحقيقاتى "لارى پيج" دانشجوى دكتراى كامپيوتر در دانشگاه استنفورد!

وى اضافه كرد: براى رسيدن به اين مهم دو مسير وجود دارد: مسير اول اين است كه دانشگاه شركت‌هاى نوپاى زيادى در مرحله رشد توسط دانشجويان و فارغ التحصيلان ايجاد كند و در آن ها سهام‌دار شود و مسير دوم ايجاد شركت‌هاى دانشگاهى بزرگ بر پايه نقاط قوت دانشگاه در فناورى است.

تجربه نشان داده است كه شركت‌هايى كه از طريق دانشگاه حمايت مى‌شوند و مرحله رشد را طى مى‌كنند لزوماً موفق نيستند و در صورت موفقيت، گردش مالى و ارزش سهام آن ها به يك ميزان نيست. بنابراين اين سرمايه گذارى مى‌تواند براى دانشگاه پرخطر باشد، البته راهكارهايى وجود دارد كه در آن مى‌توان با بالا بردن كيفيت ورودى‌ها به مركز رشد و ارزيابى دقيق و علمى، شركت‌هايى با احتمال موفقيت بيشتر را رشد داد. وى اشاره كرد مركز رشد دانشگاه اكنون به اين تجربه رسيده است و مى تواند فرآيند سهامدارى دانشگاه در شركت هاى نوپا را به مرحله اجرا درآورد و بايد به فكر اين بود كه تعداد اين گونه شركت‌ها را افزايش داد.

مسير دوم به طور كلى بر مبناى ايجاد شركت‌هاى دانشگاهى بزرگ است. در اين مسير تعداد اين شركت‌ها ملاك نيست بلكه بيشتر سودآور بودن و چرخش مالى زياد هر يك از آن ها اهميت دارد و با توجه به دستاوردهاى پژوهشى و فناورى دانشگاه كه به يك جرم بحرانى رسيده است، بايد با سرعت در اين مسير حركت كنيم.

دهبيدي پور ابزارهاى مورد نياز براى انجام اين كار را ايجاد امكانات فيزيكى و امكانات جانبى همراه آن، ابزارهاى مالى، ايجاد و گسترش شبكه‌اى بين شركت‌هاى همجنس و اتصال مناسب به بازار ذكر كرد و ادامه داد: خوشبختانه على‌رغم محدوديت‌هايى كه وجود داشت، راهكارهايى در دانشگاه اتخاذ گرديده است كه امكانات فيزيكى مناسبى در اطراف دانشگاه از سوى مركز رشد به علاقه مندان كسب و كار ارايه مى‌شود و با مساعدت معاونت پژوهشى دانشگاه در چند سال گذشته توسعه كمى و كيفى يافته است.

همچنين صندوقى به نام صندوق پژوهش و فناورى غيردولتى توسعه صادرات فناورى جهت سرمايه‌گذارى در طرح‌هاى فناورانه مناسب ايجاد شده است. وى يكى از وجوه 5 گانه سرمايه گذارى اين صندوق را سرمايه گذارى خطرپذير اعلام كرد و تأكيد كرد براى موفقيت در بازار نمى‌توان تنها بر مكانيزم هاى مالى مرسوم در بانك‌هاى تجارى متكى بود و اصولاً بانك ها منابع مالى مناسبى براى تأمين مالى طرح هاى فناورانه نيستند و بايد ابزارها و نهادهاى مالى مناسب را فراهم آوريم.

شايان ذكر است از سال 1382 تاكنون 85 شركت در مركز رشد پذيرش شده اند هم اكنون 25 واحد فناور در اين مركز مستقر مي باشد. همچنين ميزان فروش محصول و عقد قراردادهاى واحدهاى فناور اين مركز در سال 88، 63 ميليارد ريال بوده است. در حال حاضر وضعيت مجموعه دانشگاه در زمينه ارزش آفرينى به نسبت ديگر دانشگاه‌هاى كشور مناسب و اين دانشگاه در اين زمينه پيشتاز محسوب مى‌شود و از سرعت رشد بالايى برخوردار است. همچنين تجربه 7 ساله مركز رشد، ضمانت ادامه روند رو به توسعه اين مسير است.

وى در پايان رسالت كارآفرينى را در دانشگاه افزايش روحيه كارآفرينى در دانشجويان و افزايش سطح معلومات عمومى و تخصصى كسب و كار در آن ها دانست و تأكيد كرد: بايد توجه داشت كه امروزه به جاى دانشگاه‌هاى كارآفرين، از دانشگاه‌هاى "ارزش‌آفرين" و "ثروت ساز" گفتگو مى‌شود و اين جزئى از شاخص‌هاى رتبه بندى دانشگاه ها ا‌ست و بايد در عرصه رقابت توجه ويژ‌ه اى به آن داشت.