مرکز رشد شريف صفحه نخست

تجارت سيار؛ جلوه‌اى از فناورى ارتباطات

تجارت سيار؛
جلوه‌اى از فناورى ارتباطات

دكتر حبيب ا.. دعايى
(doaei@um.ac.ir)
على كاظم شيخيان
(al_sh24@stu-mail.um.ac.ir)
على فتحى
al_fa8@stu-mail.um.ac.ir

چكيده

در تاريخ فناورى، هيچ پديده‌اى امكانات و هيجانات تكنولوژى بى‌سيم را نداشته است. در واقع قرن 21 پلى است بين داستانهاى علمى‌ـ تخيلى و تجلى عملى آنها، آن هم با سرعتى نفس‌گير. تكنولوژى ارتباطات بى‌سيم در همه وجوه و جوانب زندگى از جمله تجارت و بازرگانى نفوذ كرده است. به منظور حداكثر بهره‌بردارى و آماده باش لازم براى آينده‌اى كه ارتباطات در آن از طريق تكنولوژى‌هاى بى‌سيم انجام خواهد گرفت، آگاهى هر چه بيشتر در اين زمينه، حياتى به نظر مى رسد. تجارت سيار فرصتهاى بسيارى را به منظور ايجاد رابطــه فرد به فرد با مشتريان در دنياى تجارت الكترونيك ايجاد كرده است. در اين مقاله ابتدا تعاريف مختلفى براى تجارت ســــيار (M-COMMERCE) ذكر خواهد شد و به دنبال آن مزاياى تجارت سيار و عوامل بازدارنده و محدوديتهاى تجارت سيار ارائه مى‌شود. سپس با استفاده از ماتريس SWOT تجارت سيار مورد تجزيه و تحليل قرار خواهد گرفت و فرصتها، تهديدها، قوتها و ضعفهاى آن ذكر مى‌شود و متعاقب آن سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار بيان مى‌شود. در ادامه با توجه به اهميت پذيرش تكنولوژى‌هاى جديد، دو مدل براى پذيرش تجارت سيار مورد بحث قرار مى‌گيرند و با توجه به ضرورت سنجش رضايتمندى و وفادارى مشتريان، در بخش پايانى مقاله مدلهاى سنجش رضايتمندى و وفادارى مشتريان در تجارت سيار تشريح خواهند شد.

مقدمه
رشد سريع تكنولوژى ارتباطى بى‌سيم (سيار) باعث نفوذ هر چه بيشتر تجارت و اينترنت سيار شده است. طبق مطالعات انجام شده در زمينه تجارت سيار در سال2001 فقط 16 درصد كاربران از اينترنت سيار استفاده مى‌كردند كه پيش‌بينى مى‌شود اين رقم تا سال2007 به 57 درصد برسد (وانگ، 2005). بررسى ادبيات تكنولوژى، حاكى از اين است كه تكنولوژى تاكنون سه دوره را طى كرده است. دوره اول كه از سال1972 شروع شد، دوره كامپيوترهاى شخصى بود. دوره دوم كه از سال1990 شروع شد و تا سال2000 ادامه يافت، دوره اينترنت است. دوره سوم كه از سال2000 شروع شده است و پيش‌بينى مى‌شود تا سال 2014 ادامه يابد، دوره تكنولوژى و اينترنت سيار است كه باعث شكل‌گيرى تجارت سيار شده است. (ماهاتا ننكون، 2005)

بر اساس آمار و ارقام، تحليل گران بر اين باورند كه حدود 25 درصد از كاربران بى‌سيم با دستگاههاى سيار خود به نوعى با تجارت سيار درگير خواهند بود. تجارت سيار انقلاب بزرگى را در خدمات و وسايلى كه از طريق آنها مى‌توان به اينترنت دست يافت به وجود آورده و باعث به وجود آمدن تكنولوژى‌ها، خدمات و مدل‌هاى بازرگانى جديدى شده است.
بازار تكنولوژى‌هاى سيار در چند سال گذشته رشد چشم‌گيرى داشته است و اين امر منجر به پديدار شدن فرصتهاى جديدى براى رشد تجارت سيار شده است. تحقيقات حاكى از اين است كه درآمد جهانى حاصل از تجارت سيار در سال2005 حدودا ً7/31 ميليارد دلار بوده است كه انتظار مى‌رود در سال 2006 به230 ميليارد دلار رسيده باشد. تلفن‌هاى همراه از پيش‌شرط‌هاى تجارت سيار هستند. در سالهاى اخير ديگر وسايل سيار از جمله وسايل ديجيتال شخصى نيز وارد بازار شده‌اند كه توانسته‌اند حجم معاملات سيار را گسترش دهند.

تجارت سيار
از آنجا كه تجارت سيار هنوز نوپاست، تعريف جامعى براى آن وجود ندارد. مولر و ورس (1999) بيان كردند تجارت سيار زيرمجموعه‌اى از تجارت الكترونيك است. كين (2001) نيز چنين مى‌گويد كه تجارت سيار شكل‌ گسترش‌يافته تجارت الكترونيك است كه از طريق اينترنت سيار انجام مى‌گيرد. عده‌اى ديگر نيز تجارت سيار را چنين تعريف كرده‌اند: هر گونه مبادله‌ـ مستقيم يا غيرمستقيم‌ـ داراى ارزش پولى كه از طريق شبكه‌هاى سيار انجام مى‌گيرد. به نظر هوانگ و بارنهيم تجارت سيار تحويل محصول و خدمات از طريق تكنولوژى‌هاى بى‌سيم با هدف انجام فعاليتهاى تجارت الكترونيك در هر زمان يا مكانى است.

بنابراين تجارت سيار فقط شكل تغييريافته خدمات اينترنتى موجود نيست، بلكه شكل‌ گسترش يافته كسب و كار الكترونيك است. تجارت سيار فرصتى را براى تحويل خدمات جديد به مشتريان موجود و جذب مشتريان جديد در اختيار سازمانها قرار مى‌دهد.
تحقيقات نشان مى دهد تجارت سيار در 4 زمينه كاربرد دارد كه عبارتند از: استفاده از وسايل سيار به منظور جستجوى اطلاعات دراينترنت؛ استفاده از وسايل سيار براى انتقال پول بين مشترى و شركت؛ خدمات مبتنى بر مكان از قبيل دريافت تبليغات شخصى و استفاده از وسايل سيار براى كارهاى ضرورى وسرگرمى.(بويلينگن، 2004)

عوامل زير باعث توسعه تجارت سيار شده‌اند: توسعه روندهاى اجتماعى، توسعه تكنولوژى‌هاى جديد، عوامل اقتصادى (بويلينگن، 2004). ايده‌هاى جديد و توانايى برقرارى ارتباطات شخصى و نياز به انجام تجارت در هر مكان و زمانى از جمله روندهاى اجتماعى هستند كه بر گسترش تجارت سيار نقش دارند. از جمله عوامل اقتصادى تأثيرگذار بر گسترش تجارت سيار مى‌توان محتوى جذاب، هزينه پايين، قيمت منطقى خدمات سيار، عوامل تقاضا و جايگزينها را نام برد.

مزاياى تجارت سيار
از مزاياى عمده تجارت سيار مى‌توان موارد زير را نام برد:
ـ قابليت دسترسى بالا: از آنجا كه وسايل سيار قابليت دسترسى بالايى دارند، پس مى‌توان گفت كه در حين سفر و در جاهاى ديگر نيز مى‌توان معاملات تجارى انجام داد.

ـ مكان مركزى: يعنى اينكه با توجه به قابليت حمل آسان وسايل سيار، با استفاده از سيستم‌هاى موقعيت يابى جهانى مى‌توان مكانى را كه كاربر در آنجاست شناسايى كرد و از اين طريق خدمات بهترى را به او ارائه داد.

ـ راحتى: يعنى اينكه در تجارت سيار افراد از لحاظ زمانى و مكانى محدوديت ندارند و براحتى مى‌توانند فعاليتهاى تجارى انجام دهند كه اين عامل در نهايت باعث وفادارى آنها خواهد شد (ماهاتا ننكون، 2005).

ـ مشترى پسند‌سازى: تلفن‌ها و وسايل سيار نسبت به كامپيوترهاى شخصى قدرت نفوذ بالاترى دارند. بنابراين ارائه دهندگان تجارت سيار مى‌توانند به طور خلاقتر عمل كنند و خدمات متناسب با هر يك از مشتريان به آنها ارائه دهند. (ماهاتاننكون، 2005)

ـ بهبود فرايند تصميم‌گيرى: جمع‌آورى اطلاعات يكى از مهمترين پيش‌شرط‌ها براى اتخاذ تصميم درست است. تكنولوژى‌هاى سيار مى‌توانند كانال هاى مؤثرى را براى جمع‌آورى اطلاعات در اختيار مديران قرار دهند تا از اين طريق اطلاعات مورد نياز را جمع‌آورى كنند و تصميم‌ بهترى اتخاذ كنند. بنابراين مى‌توان گفت كه درتجارت سيار فرايند تصميم‌گيرى بهتر انجام مى‌گيرد.
تجارت سيار در بانك‌دارى داراى مزيتهاى زير است:

راحت بودن براى كاربر: تجارت سيار از طريق توانمند كردن مشتريان براى دستيابى به خدمات و شيوه‌هاى جديد پرداخت، راحتى بيشترى را براى آنها به ارمغان مى‌آورد.

هزينه عملياتى پايين: ارائه خدمات سيار هزينه‌هاى عملياتى را از طريق دستيابى به خدمات بانكى با حداقل دخالت عامل انسانى كاهش مى‌دهد.

افزايش پاسخگويى: در تجارت سيار ميزان پاسخگويى به نيازهاى كاربران افزايش مى‌يابد و از اين طريق ميزان رضايتمندى آنها افزايش مى‌يابد. پاسخگويى از ابعاد كيفيت خدمات آنلاين است كه تأثير زيادى را بر رضايتمندى مشتريان دارد كه تجارت سيار در اين زمينه داراى مزيت است.

عوامل بازدارنده و محدوديتهاى تجارت سيار
با وجود اينكه تجارت سيار مزاياى زيادى براى توليدكنندگان، ارائه‌دهندگان محصولات و خدمات و مشتريان دارد، ولى بايد دانست كه تكنولوژى‌ها و وسايل سيار داراى محدوديتهايى هستند كه به صورت عاملى بازدارنده بر سر راه تجارت سيار عمل مى‌كنند. اين عوامل عبارتند از:

استانداردهاى مختلف تكنولوژى: از آنجا كه تكنولوژى بسرعت در حال پيشرفت است، كاربران نيز با استانداردهاى مختلفى مواجهند كه در تجارت سيار بايد آنها را بپذيرند. فراوانى اين استانداردها به صورت مانعى در تجارت سيار عمل مى‌كند.

امنيت: از ديگر عواملى كه باعث مى‌شود كاربران كمتر معاملات آنلاين انجام دهند، مباحث امنيتى در تجارت سيار است. به خاطر اينكه تجارت سيار نوپاست، در زمينه فراهم كردن امنيت معاملات سيار بررسيهاى لازم انجام نگرفته است.

فرهنگ و رفتار مصرف‌كننده (كاربر): اختلافات فرهنگى و رفتار مصرف‌كنندگان در كشورهاى مختلف ممكن است در بعضى از كشورها، تجارت سيار را با محدوديت مواجه كند. مثلاً در آمريكا كه مردم عادت دارند كامپيوترهاى قابل حمل با خود داشته باشند، استفاده از وسايل سيار كوچك به منظور انجام تجارت سيار براى آنها خوشايند نيست. ولى در ژاپن از آنجا كه مردم به اتاقها و اداره‌ها كوچك عادت كرده‌اند،استفاده از وسايل سيار كوچك براى تجارت خيلى كاربرد دارد و مردم با آغوش باز آنها را به كار مى‌برند.

تحقق پذيرى : ساها در تحقيقى كه در سال2004 در زمينه كيفيت خدمات آنلاين انجام داد به اين نتيجه رسيد كه تحقق‌پذيرى يكى از ابعاد كيفيت خدمات آنلاين است كه بر رضايتمندى مشتريان تأثير قابل توجهى‌دارد. در تجارت سيار اين احتمال وجود دارد كه نتوان بر مسائل مرتبط با تحقق‌پذيرى اعمال وعده داده شده، فائق آمد. مثلاً ممكن است خدمات و تحويل محصول به دست مصرف‌كننده زياد طول بكشد.

صفحه نمايش كوچك وسايل سيار: از آنجا كه صفحه نمايش وسايل سيار كوچك است، اين وسايل در نمايش دادن اطلاعات، كاربران را با مشكل مواجه مى‌كنند. در جوامعى كه افراد انتظارات فزاينده‌اى از تكنولوژى و كاربردهاى آن دارند، ضعف وسايل سيار باعث خواهد شد كه كاربران كمتر درگير تجارت سيار شوند.

به طور كلى مى‌توان گفت كه ديگر عوامل بازدارنده درتجارت سيار عبارتند از: سرعت بارگذارى پايين، صفحه و حافظه كوچك و محدوديت قدرت پردازش وسايل سيار، توان گرافيكى پايين وسايل سيار، مشكل بودن كار با وسايل سيار، هزينه بالا، رديابى طاقت‌فرسا، دشوارى تايپ، خدمات غيرقابل اعتماد، توان مصرفى بالاى مودم‌هاى راديويى و سرعت انتقال پايين داده‌ها در وسايل سيار.

تجزيه و تحليل استراتژيك تجارت سيار با استفاده از ماتريس SWOT
تجزيه و تحليل قوتها، ضعفها، فرصتها و تهديدها كه به تجزيه و تحليل (SWOT=STRENGTHS, WEAK NESSES, OPPORTUNITIES, THREATS) مشهور است، يك ابزار مفيد براى بررسى قوتها و ضعفهاى درونى و فرصتها و تهديدهاى بيرونى هر صنعتى به حساب مى‌آيد. با استفاده از ماتريس SWOT نيز مى‌توان تجارت سيار را مورد تجزيه و تحليل قرار داد.تجزيه و تحليل تجارت سيار با استفاده از ماتريس SWOT حاكى از اين است كه قوتها، ضعفها، فرصتها و تهديدها در تجارت سيار عبارتند از:

قوتها: به طور كلى قوت تجارت سيار اين است كه مى‌تواند به صورت زيرساختارى در ارائه خدمات به طور بالقوه در هر جايى عمل نمايد و رابطه‌اى قوى بين كاربران و ارائه دهندگان سيار ايجاد كند. از ديگر قوتهاى تجارت سيار، قدرت آگاهى از مكان است. (ماهاتا ننكون، 2005) چرا كه وسايل سيار قابل حمل هستند و با استفاده ازسيستم‌هاى موقعيت يابى جهانى مى‌توان موقعيت مكانى كاربر را شناسايى كرد و خدمات بهترى به او ارائه داد.
ضعفها: ضعف عمده در تجارت سيار وجود نداشتن زيرساختها از جمله تكنولوژى مناسب براى تأمين امنيت در وسايل و معاملات سيار است. همچنين ديگر ضعفهاى تجارت سيار عبارتند از: صفحه نمايش كوچك، سرعت بارگذارى پايين، محدوديت پهناى باند، هزينه بالا، رديابى طاقت‌فرسا.

فرصتها: از جمله فرصتهايى كه تجارت سيار دارد مى‌توان به قابليت سيار و در دسترس بودن اشاره كرد كه اين دو ويژگى منجر به ارزش‌زايى و خدمات ارزش افزوده از طريق مدل‌هاى جديد بازرگانى و يا اصطلاح مدل‌هاى موجود به منظور ايجاد مزيت رقابتى پايدار خواهند شد.

تهديدها: از جمله تهديدهاى تجارت سيار مى‌توان به موانع وروداشاره كرد. در هر حوزه‌اى شركتهاى جديد در صنعت تجارت سيار با موانع ورود مختلفى مواجه خواهند شد. مثلا در يك حوزه مشتريان ممكن است خواهان پهناى باند و در حوزه ديگر متقاضى ساختار قيمت‌گذارى بهتر باشند. از ديگر تهديدهاى تجارت سيار مى‌توان تهديد محصولات و خدمات جايگزين را نام برد كه اين محصول جايگزين مى‌تواند تجارت الكترونيك باشد.

اگرچه تجارت سيار و تجارت الكترونيك در بسيارى از جنبه‌ها با هم شباهت دارند ولى تجارت سيار داراى ويژگى‌هاى منحصر به فردى از جمله سيار بودن و ارائه خدمات اختصاصى است. اما در صورتى كه كاربران نتوانند اين ارزشهاى واقعى را در تجارت سيار تشخيص دهند، ممكن است تجارت الكترونيك جايگزين آن شود. از ديگر عوامل تهديد‌كننده تجارت سيار مى‌توان افزايش انتظارات مشتريان را نام برد. يعنى اينكه انتظارات مشتريان در طى زمان افزايش مى‌يابد و اين افزايش انتظارات تجارت سيار را تهديد خواهد كرد.

 

سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار
تجارت سيار فرصتهايى را به منظور دستيابى به مشتريان در مكانهاى مختلف فراهم كرده و باعث شكل‌گيرى شيوه‌هاى جديد خريد و ارائه خدمات شده است. سيستم‌هاى پرداخت الكترونيك در تجارت سيار كه شامل صدور صورتحساب و پرداختهاى الكترونيك هستند، هزينه‌هاى معاملات را كاهش داده‌اند.
سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار عبارتند از: كارت اعتبارى، كارت هوشمند، صورتحساب مخابراتى و كارتSV. در تحقيقى كه در زمينه سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار انجام شده، نتايج حاكى از اين است كه كارت اعتبارى بيشتر از ساير شيوه‌هاى پرداخت مورد استفاده قرار مى‌گيرند. دليل استفاده بيشتر از كارت اعتبارى مى‌تواند ناشى از هزينه پايين، كنترل آسان، امنيت و تضمين كارتهاى اعتبارى از ديدگاه مشتريان باشد.
در پژوهشهايى كه در زمينه سيستم‌هاى پرداخت الكترونيك انجام شده، فقط عوامل تكنولوژى مدنظر بوده است، اما در تحقيقى كه در سال2004 توسط چو و همكارانش با استفاده از فرايند تحليل سلسله مراتبى انجام شد، پا را فراتر گذاشته‌اند و سيستم‌هاى پرداخت را براساس عوامل تكنولوژيك، اقتصادى و اجتماعى مورد بررسى قرار داده‌اند (چو و همكاران، 2004). نتيجه اين تحقيق نشان مى‌دهد كه اولاً تأثير عوامل تكنولوژيك در استفاده از سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار بيشتر از عوامل اجتماعى و اقتصادى است. ثانياً كارت SVبهترين وسيله پرداخت در تجارت سيار شناخته، زيرا كه بهترين عملكرد اجتماعى و تكنولوژيك را دارد. همچنين نتايج نشان مى‌دهد كه صورتحساب مخابراتى كمترين مقبوليت را در بين سيستم‌هاى پرداخت دارد.
مباحث و نتايج فوق نشان‌دهندة اين است كه در استفاده از سيستم‌هاى پرداخت الكترونيك در تجارت سيار بايستى عوامل اقتصادى و اجتماعى و تكنولوژيك را در نظر گرفت. زيرا همچنان كه در بالا ذكر شد نتايج تحقيقات در كشورهاى مختلف حاكى از اين است كه محبوبيت و كاربرد سيستم‌هاى پرداخت در كشورهاى مختلف فرق دارد.

مدلهاى پذيرش تجارت سيار
رشد سريع تكنولوژى ارتباطى بى‌سيم باعث نفوذ هر چه بيشتر اينترنت و تجارت سيار شده است. آگاهى از ادراكات و مقبوليت تجارت سيار توسط مشتريان اهميت بالايى دارد. تجارت سيار نيز مانند تجارت الكترونيك باعث افزايش حجم معاملات، سود و درآمد خواهد شد، اما باوجود اين مزايا، هنوز آگاهى نداشتن كاربران و فقدان ساختارهاى زيربنايى تكنولوژيك به صورت مانعى برسر راه تجارت سيار و پذيرش آن عمل مى‌كنند. به منظور آگاهى از عوامل اثرگذار بر پذيرش تجارت سيار دو مدل را براى پذيرش تجارت سيار ارائه خواهيم كرد. اولين مدل به صورت شكل 1 خواهد بود.
راجرز (1995) بيان مى‌كند كه سازگارى اساسى‌ترين عامل در تصميم مشتريان (كاربران) براى پذيرش يك پديده جديد است و آن را بدين صورت تعريف مى‌كند: درجه‌اى كه نوآورى مطابق با ارزشهاى موجود و تجربه‌هاى قبلى درك شود.
با توجه به عوامل تأثيرگذار بر تجارت سيار كه در شكل ارائه شده‌اند، ارائه‌دهندگان تجارت سيار بايد بر مزايا و كاربردهاى استفاده از تجارت سيار تأكيد كنند و مشتريان را آموزش دهند و در آنها انگيزه ايجاد كنند كه معاملاتشان را از طريق تجارت سيار انجام دهند. در ضمن مديران و ارائه‌دهندگان تجارت سيار به خاطر نقش بالاى عامل سازگارى در پذيرش تجارت سيار بايستى ميزان سازگارى‌شان را با نيازهاى مختلف كاربران، تجربه‌هاى قبلى، سبك زندگى و اعتقادات آنها افزايش دهند تا بتوانند انتظارات مشتريان را تحقق بخشند.
دومين مدل پذيرش تجارت سيار(شكل 2) كه در اين مقاله ارائه مى‌شود، به چرايى و چگونگى پذيرش تجارت سيار توسط مشتريان (كاربران) پاسخ خواهد داد. البته بايد بيان كرد،اين مدل بيشتر با ديدگاه كسانى همخوانى دارد كه تجارت سيار را زير مجموعه‌اى از تجارت الكترونيك مى‌دانند، زيرا اين مدل همان مدل پذيرش تجارت الكترونيك است.
اين مدل نشان مى دهد كه يعنى هر چه احتمال مفيد بودن مورد انتظار بيشتر باشد، آمادگى پذيرش تجارت سيار بيشتر است، ولى رابطه بين سهولت استفاده مورد انتظار و نگرش براى استفاده خيلى قوى نيست. دانش تأثير مهمى بر وسهولت استفاده مورد انتظار دارد، اما ارتباط آن با مفيد بودن مورد انتظار ضعيف است. سن نيز مى‌تواند مفيد بودن مورد انتظار را پيش‌بينى كند، اما براى پيش‌بينى سهولت استفاده مورد انتظار ضعيف است. در ضمن اين رابطه منفى است. متغيرهاى تخصص‌‌‌گرايى، خوشه تكنولوژى، نوآور بودن و رفتار پذيرش قبلى همگى بر مفيد بودن مورد انتظار و سهولت استفاده مورد انتظار تأثير مى‌گذارند و رابطه بين آنها مثبت است. نتيجه تحقيق يانگ همچنين نشان مى‌دهد كه در پذيرش تجارت سيار از ديد همه زنان سهولت استفاده مورد انتظار مهم است، اما از ديد همه مردان مفيد بودن مورد انتظار مهم است. (يانگ، 2005)
در اين مدل نگرش براى استفاده، متغيرى وابسته است و مفيد بودن مورد انتظار و سهولت استفاده مورد انتظار متغيرهاى انگيزشى هستند كه به عنوان متغيرهاى تعديل‌كننده و به صورت رابطى بين متغيرهاى مستقل (ويژگى‌هاى فردى) و متغيرهاى وابسته عمل مى‌كنند.

نتيجه‌گيرى
تجارت سيار ساده‌ترين و سريعترين شيوه تجارت است. به منظور انجام درست آن، نيازمند ابزارهاى مديريتى جديد هستيم. در محيط بى‌سيم كه به سرعت در حال تغيير است، شركتها بايستى چشم‌اندازهاى مديريتى مؤثر و مفيدى را براى دستيابى به اهدافشان اتخاذ كنند. در اين نوشتار ابتدا مزاياى تجارت سيار را براى كاربران و ارائه‌دهندگان سيار مورد بحث قرار داديم. مزيت اصلى تجارت سيار خاصيت در همه جا بودن است كه اين امر منجر به اين مى‌شود كه بتوانيم بهتر با كاربران رابطه برقرار كرده و خدمات بهترى به آنها ارائه كنيم. سپس عوامل بازدارنده و محدوديتهاى تجارت سيار بيان شدند كه آگاهى و آشنايى با آنها باعث خواهد شد كه اين موانع را از سر راه تجارت سيار برداريم. ماتريسSWOT ابزار مناسبى است براى تجزيه و تحليل استراتژيك صنايع مختلف. پس با استفاده از اين ماتريس تجارت سيار را مورد تجزيه و تحليل قرار داديم و فرصتها، ضعفها، قوتها و تهديدهاى آن را شناسايى كنيم كه آگاهى از اين عوامل به ارائه‌دهندگان تجارت سيار كمك خواهد كرد كه بهتر تجارت سيار را مديريت كنند و جهت‌گيرى‌هاى آينده آن را تشخيص دهند. همچنين سيستم‌هاى پرداخت در تجارت سيار مورد بررسى قرار گرفتند.

منابع

1 - Buellingen, F., Woerter, M., Development perspective, firm strategies and application in mobile commerce, Journal of Business Research 57 (2004) 1402-1408
2 - Chou, Y., Lee, C., Chung, J., Understanding m-commerce payment systems through the analytical hierarchy process, Journal of Business Research 57 (2004) 1423-1430
3 - Mahatanankoon, P.,Wen, H.J., Lim, B., Consumer-based m-commerce: exploring consumer perception of mobile applications, Computer Standards & Interfaces 27(2005) 347-357
4 - Saha, P., Relationship between customer satisfaction and online service quality(a study in internet banking), masters thesis (2004)
5 - Wu, J., Wang, S., What drives mobile commerce? An empirical evaluation of the revised technology acceptance model, Journal of Information & Management 42 (2005) 719-729
6 - Yang, K.C.C., Exploring factors affecting the adoption of mobile commerce in Singapore, Journal of Telematics and Informatics, 22 (2005) 257-277

بقيه منابع در دفتر نشريه تدبير محفوظ است.

_ دكتر حبيب الله دعايى: دانشيار گروه مديريت دانشگاه فردوسى مشهد
_ _ على كاظم شيخيان و على فتحى: پژوهشگران مديريت دانشگاه فردوسى مشهد

منبع: مجله تدبير ش 184