مرکز رشد شريف صفحه نخست

برنامه ريزى شغلى

 

وقتى درمورد برنامه ريزى شغلى فكر مى كنيد، چه چيز به ذهنتان مى رسد؟ افراد زيادى نمى دانند كه برنامه ريزى شغلى چه مفهومى دارد. ما برنامه ريزى شغلى را اينطور معنى مى كنيم: "هدفى كه در يك زمينه يا شغل خاص فرد آرزوى رسيدن به آن را دارد و براى دست يافتن به آن برنامه و طرح فكر شده اى دارد."

چرا بايد هدف شغلى داشته باشيم؟

هدف شغلى به شما كمك مى كند تمركز داشته باشيد و تصميم بگيريد كه در زندگى چه ميخواهيد بكنيد. اين هدف شما را هدايت مى كند، به شما انگيزه مى دهد، و به شما كمك مى كند به آنچه كه مى خواهيد برسيد. هدف شغلى مى تواند يك شغل خاص باشد—مثلاً كارمند يا معلم—يا مى تواند زمينه خاصى باشد كه دوست داريد در آن فعاليت كرده و كار كنيد مثلاً آموزش يا حمل و نقل.

هدف شغلى به شما كمك ميكند استعدادها و توانايى هاى خود را كشف كنيد و به مهارت هايى در خودتان پى ببريد كه فكرش را هم نمى كرديد. در هر شغلى كه انتخاب مى كنيد، امكانات مختلفى وجود دارد. هدف شغلى در راه رسيدن به چيزى كه از زندگى مى خواهيد شما را راهنمايى و هدايت مى كند.

وقتى يك شغل را انتخاب كرديد، بايد خيلى خوب درمورد قدم هايى كه مى توانيد در مسير رسيدن به هدفتان برداريد، فكر كنيد.

آينده غيرقابل پيش بينى است. اما با اين وجود باز هم ميتوانيد در زندگى كارى خود هدف داشته باشيد و براى رسيدن به آن برنامه ريزى كنيد.

انتظارات/نوميدى ها

در كنار هر هدفى، يك نتيجه مطلوب پيش بينى ميشود. ما اين را توقع يا انتظار ميناميم. انتظارات ما به ما انگيزه مى دهد. وقتى بفهميم هدفمان چيست، احساس لذت و رضايت مى كنيم.

همه ما انتظارات و نوميدى هايى داريم. در روند فكر كردن درمورد اهدافمان، بايد براى نااميد شدن و شكست خوردن هم آماده شويم.

برنامه ريزى شغلى يك برنامه ريزى براى هدف است كه در آن ما براى رسيدن به اهداف خاص كارى برنامه ريزى مى كنيم. اما تنها برنامه ريزى شغلى كه شما به آن نياز داريد، برنامه ريزى است كه به درد شما و نيازهايتان بخورد.

در برنامه ريزى شغلى ما به دنبال اطلاعات هستيم و به وسيله آن اطلاعات، هدف سازى مى كنيم و بعد قدم ها و مراحل لازم براى رسيدن به آن هدف را طرح ريزى ميكنيم.

دنيايى كه در آن زندگى مى كنيم، به طرق مختلف كار مى كند. هرچقدر بيشتر درمورد عملكرد آن بدانيم، بهتر مى توانيم به اهدافمان برسيم.

براى ايجاد حس رقابت بايد تا مى توانيم قابل انعطاف باشيم و تا مى توانيم مهارت هايمان را توسعه دهيم. اينها از جمله كارهايى است كه مى توانيد انجام دهيد: به مدرسه برويد، در سمينارها يا كارگاه هاى آموزشى شركت كنيد، مجلات و روزنامه هاى روز را مطالعه كنيد، و با افراديكه در اين زمينه اطلاعات دارند صحبت كنيد.

وقتى درمورد آموزش يا مهارت حرف مى زنيم، منظور فقط چيزهايى مثل سازماندهى يا مديريت زمان نيست، گرچه اينها نيز خود مسائل بسيار مهمى هستند. اما كنترل استرس، حل مشكل، خطر كردن، و غلبه بر دفع الوقت، به همان اندازه براى رسيدن به هدف مهم هستند.

چرا برنامه ريزى شغلى اهميت دارد؟

فرض كنيم شما يك زمينه كارى را انتخاب مى كنيد. برنامه ريزى اين نيست كه فقط در يك برهه از زمان براى آن كار طرح ريزى كنيد، اين يك روند مداوم است؛ درواقع، مى توانيد آنرا يك روند دائم العمر بدانيد. ما هميشه در حال رشد و يادگيرى هستيم و به اين طريق، علايق و نيازهاى ما نيز تغيير مى كنند. برنامه ريزى شغلى فقط برنامه ريختن براى به دست آوردن شغل دلخواهتان نيست، اينكار به شما كمك مى كند در طول زندگى و در مسير اين آموختن ها، تغيير و تعديل هاى لازم در زندگيتان را ايجاد كنيد.

در برنامه ريزى شغلى شما همه مراحل لازم براى رسيدن به اهدافتان را پيشبينى كرده و محاسبه مى كنيد. در اين روند، هميشه در حال انتخاب كردن هستيد. وقتى چيزى را به چيز ديگرى ترجيح مى دهيد و آنرا جايگزين مى كنيد، به آن ارزش و بهاى فرصت گفته مى شود. افراديكه زندگى شغلى موفقى دارند مى دانند بازى كار را چطور بايد بازى كنند. همانطو كه مى بينيد، برنامه ريزى شلى چيزى فراتر از اين است كه فقط به فرصت هاى شغلى مختلف نگاهى بيندازيد و سخت كار كنيد.

روند برنامه ريزى شغلى را مى توان به 6 مرحله تقسيم كرد:

1. ارزيابى خود
2. كشف شغل خود
3. هدف يابى
4. آمادگى شغلى
5. عرضه كردن خود به بازار
6. مديريت شغلى

برنامه ريزى شغلى يك روند است و هميشه به صورت چرخه اى در حال حركت است. وقتى مى خواهيد در زندگى شغلى خود تغيير ايجاد كنيد، اين روند ممكن است بارها و بارها تكرار شود.

در برنامه ريزى شغلى، بايد سعى كنيد افرادى را پيدا كنيد كه مى توانند مربى و مرشد شما باشند و به شما در اين مسير كمك كنند. برنامه ريزى شغلى، هيچ تفاوتى با هدف يابى ها و برنامه ريزى هاى ديگر ندارد. تفاوت آن در اين است كه شما به طور ويژه روى جدا كردن هدف كار و شغل خود از ساير اهدافتان كار مى كنيد.

دليل اينكه اكثر افراد قادر به رسيدن به آرزوها و آمال خود و تبديل كردن آن به واقعيت نيستند، اين است كه اين آرزوها و آمال را به هدف خود در زندگى تبديل نمى كنند. هدف، آرزويى است كه فرجه و ضرب العجل دارد.

دلايل مختلفى وجود دارد كه مردم نمى توانند براى خود هدف سازى كنند. بزرگترين اين دلايل اين است كه آنها نمى فهمند كه روند هدف يابى يك مهارت است. همه ما در زندگى خود هدف هايى براى خودمان تعيين و به آن دست پيدا كرده ايم. اما اكثر اين اهداف آنقدر بزرگ نبوده اند كه زندگى ما را تغيير دهند.

افراد موفق براى خود هدف تعيين مى كنند؛ برنامه ريزى مى كنند، نقشه مى كشند و آنرا دنبال مى كنند. تعيين هدف روندى است كه نياز به مهارت دارد. ما هدف هاى ساده و كوتاه مدت را در ذهنمان ايجاد مى كنيم اما اهداف بزرگ و طولانى مدت را بايد بنويسيم، ارزيابى كنيم و هر چند وقت يكبار كنترل كنيم. هرچه رسيدن به هدف زمان بيشترى ببرد، با مشكلات، تغييرات و خستگى هاى بيشترى روبه رو خواهيد بود.

هدف يابى به همان اندازه كه يك علم است، نوعى هنر است. هرچه بيشتر اين روند را بفهميد و مهارت هاى بيشترى كسب كنيد، تغييراتى كه در راه رسيدن به آن هدف ايجاد ميكنيد، بهتر خواهند بود. با دنبال كردن هدفتان ميتوانيد در خود عزت و اعتماد به نفس ايجاد كنيد.

دنبال كردن هدف شما را رشد مى دهد و وقتى هدفتان را تعريف مى كنيد، ديگر آن هدف است كه شما را تعريف مى كند.

در طول زندگى اتفاقات و پيشامدهاى غير منتظره زيادى براى ما اتفاق مى افتد، به همين دليل وقتى هدفى را براى خود انتخاب مى كنيم، بايد درك كنيم كه ممكن است موانع زيادى در راه رسيدن به آن هدف در مسيرمان قرار گيرد.

موانعى كه در راه رسيدن به هدف جلو فرد سبز مى شود، معمولاً باعث مى شود فرد آن هدف را كنار بگذارد و از آن دست بكشد.

خيلى از افراد فكر مى كنند كه با نوشتن هدف هايشان روى كاغذ، قابليت انعطاف خود را از دست بدهند. اهداف سخت و محكم نيستند كه وقتى نوشته شوند ديگر نتوان آنها را تغيير داد. هيچ كس نمى داند در آينده چه پيش مى آيد. چيزى كه امروز برنامه مى ريزيد ممكن است در آينده به كلى تغيير كند.

اما هدفى كه خوب روى آن فكر شده باشد مى تواند خيلى از موانع و مشكلات ممكن را پيش بينى كند. موانعى كه سر راه شما قرار مى گيرند، باعث مى شود افراد دست از آن هدف بكشند. مثل اين مى ماند كه به سمت يك ديوار شروع به دويدن كنيد و يكباره مسيرتان را تغيير داده و از آن دور شويد.

تصور كنيد كه مى خواهيد از يك كارمند به مقام مدير ترفيع پيدا كنيد. قبل از اينكه هيچ كارى انجام دهيد، از خودتان بپرسيد، چرا مى خواهم به چنين هدفى برسم؟ ممكن است بگوييد، مى خواهم به اين هدف برسم چون دوست دارم مقام بالاترى پيدا كنم يا مى خواهم حقوقم بيشتر شود يا اينكه من فكر مى كنم مى توانم رهبر خوبى باشم و اين به من كمك مى كند به هدف بلند مدت خود كه دست يافتن به مقام مديركل شركت است برسم.

حالا از خودتان بپرسيد، چرا اين مسئله اينقدر براى من اهميت دارد؟ ممكن است بگوييد، براى من مهم است چون مى خواهم از نردبان ترقى تا اندازه اى كه استعدادها و توانايى هايم اجازه مى دهد، بالا بروم. بعد از خودتان بپرسيد، اين چرا برايم مهم است، و ممكن است جواب دهيد كه چون مى خواهم به خودم و ديگران ثابت كنم كه قدرت به دست آوردن چيزى كه ميخواهم را دارم.

باز دوباره از خودتان بپرسيد كه اين چرا برايتان مهم است؟ و اين سوال را تا جايى كه مى توانيد ادامه دهيد. با اين كار شما سعى داريد به دليل اصلى اينكه چرا مى خواهيد فلان كار را انجام دهيد برسيد. اينكار به شما كمك مى كند اهداف و قصد خودتان را روشن كنيد. به شما كمك ميكند انگيزه هاى خود را بشناسيد و تشخيص دهيد و بفهميد كه واقعاً چه مى خواهيد. با اينكار مى فهميد كه راه هاى ديگرى هم براى رسيدن به هدفتان وجود دارد.

گاهى وقت ها آسان است كه بگوييم، "من اين را مى خواهم" درحاليكه ممكن است چيز ديگرى را بخواهيد. اينكار به شما كمك ميكند از تلاش بيهوده در راه رسيدن به هدفى كه واقعاً خواست قلبيتان نيست جلوگيرى كنيد. همچنين به شما كمك مى كند انگيزه اصلى خود را بشناسيد و بفهميد كه واقعاً چه ميخواهيد.

به طور خلاصه بايد بگوييم كه خيلى از افراد از كار و شغلى كه دارند راضى نيستند. برنامه ريزى شغلى به شما كمك مى كند قدرت و توانايى هاى بالقوه تان را به ماكسيمم برسانيد و از كارتان رضايت كامل پيدا كنيد.

داشتن يك برنامه كارى شما را روى كارتان متمركز مى كند و به شما انگيزه مى دهد. به شما كمك ميكند مشكلات و موانعى كه سر راهتان ممكن است قرار گيرد را از قبل پيشبينى كنيد و ناتوانى ها و ضعف هايتان را بشناسيد و در راه بهبود آنها بكوشيد.

برنامه ريزى شغلى به شما اعتماد به نفس لازم براى متعهد شدن به كارتان را در شما ايجاد مى كند و آن موقع است كه شما توانايى تصميم گيرى مى دهد و شما را در راه رسيدن به اهدافتان يارى مى كند.

منبع:مردمان پورتال جوانان