مرکز رشد شريف صفحه نخست

نيازهاى مديريت در عصر جديد

در تاريخ حيات و حركت سازمانها و شركتهاى مختلف دنيا شاهد حضور و تاثير مديران و رهبران موفقى هستيم كه از هيچ همه چيز ساخته اند و موقعيت سازمانهاى خود را به سطحى ارتقا داده اند كه نقشى جهانى يافته اند. بررسى شيوه تفكر و مديريت اين گونه رهبران مبين اين واقعيت است كه آنان با وجود تفاوتهايى طبيعى كه در اين زمينه داشته اند همگى «انسان‌شناسانى» بزرگ بوده اند كه با هوش و درايت، منبع غنى ذخاير خود را شناخته و با مهارت و تدبير گوهرهاى ناب نهفته در آن را كشف و در جهت تحقق اهداف بكار گرفته اند. البته لازم به ذكر است برخى سازمانها و رهبران از اهميت فرايند جذب و بكارگيرى افراد مناسب غافلند. علاوه بر اين امروزه چالشهايى كه ويژگيهاى عصر جديد هستند وجود دارد .
در اين بحث سعى مى شود بيشتر به مشكلات مديران با توجه به مسائل روز صحبت شود.
مى توان دردسر هاى مديريت در دهه جارى را به دو بخش تقسيم كرد:
نخست : آن دسته از مشكلاتى كه بى ثباتيها و سرعت تحولات تحميل مى كنند.
دوم : آن دسته از مشكلاتى كه چارچوبهاى فكرى و دستگاههاى ارزشى را متزلزل مى سازند.
در كشور ما ايران نيز چند سالى است كه سازمانها با دو رويكرد كلى به سمت مديريت ديجيتالى كشيده شده اند. نخست، براى رهايى از حجم بالاى پردازشهاى سازمانى و دوم، براى تظاهر به نوگرايى و مدرن بودن .
اين در حالى است كه سازمانهاى قديمى تر با ساختار كلاسيك بتازگى با رقيب تازه اى روبرو شده اند : سازمانهاى مجازى و ديجيتال. از سوى ديگر مرزها در نورديده شده اند و تجارت و بازاريابى جهانى، همه كسب و كارهاى محلى را در برابر رقباى جهانى قرار داده است.
عمده ترين چالشهاى مديريت ديجيتال عبارتند از :
1- سواد ديجيتال
مديران در عصر كنونى نياز به دو نوع سواد تازه دارند. يعنى علاوه بر تخصصهاى اساسى به دو دانش زير نيز نياز مندند :
1 -سواد كار با اطلاعات
2- سواد كار با رايانه
سواد كار با اطلاعات همانا دانش بهره گيرى و تجزيه و تحليل اطلاعات است. زندگى امروز بيش از هر زمان ديگرى به اطلاعات وابسته است. گاه با شنيدن يك عدد شاد و گاه غمگين مى‌شويم. يك عدد مى‌تواند يك مدير را موفق و يا از كار بركنار سازد. اما بدليل هجوم انبوهى از اطلاعات ، نياز به ابزار پردازش اطلاعات احساس مى شود. اين ابزار نيز رايانه ها هستند. منظور ما از رايانه تنها يك سخت افزار تزيينى نيست ، بلكه منظور يك سيستم اطلاعاتى دقيق و منسجم متشكل از سخت افزار و نرم افزار مناسب است. كار با رايانه و بهره گيرى از سيستم هاى اطلاعاتى براى اهداف پردازشى و تجزيه و تحليل نيز خود نيازمند كسب تجربه و دانش تخصصى مربوط به خود دارد.
ضعف مديران در اين دو نوع سواد اطلاعاتى ( نوع اول و نوع دوم) يكى از چالشهاى پيش روى مديران و دليل مقاومت آنها در برابر رايانه اى شدن امور است. حال هر نوع سازمانى كه باشد خواه دولتى و خواه خصوصى ، خواه تجارى و خواه فرهنگى.
2- بى ثباتى
مشكل ديگرى كه مديريت ديجيتال را محدود و مشكل مى كند، بى ثباتى حاصل از شكل گيرى فضاى ديجيتال است. بدين معنى كه با ديجيتال و جهانى شدن رقبا ، شرايط بنحو محسوسى ناپايدار و غير قابل پيش بينى مى شود.
مناقصه ها و مزايده ها ، آگهيهاى خريد و فروش و انجام معاملات با چنان سرعتى انجام مى شوند كه گاه سازمانهاى كند و كم اطلاع از محيط ، بسيارى از رخداد هاى مهم و حياتى محيط خود را هرگز متوجه نمى شوند.
در چنين شرايطى مديران گاه به جاى آنكه تلاش خود را مضاعف كنند و سعى كنند تا خود و سازمان متبوعشان در فضاى اطلاعاتى مناسب تنفس كنند‍، كناره گيرى را پيشه مى‌كنــــند و با پشت كردن به واقعيات خود را در يك فضاى بسته اطلاعاتى قرار مى دهند.

3 - روابط انسانى
توسعه شبكه جهانى و فناورى اطلاعات جهان را در يك تور نامرئى فرو برده است. امروزه سازمانهاى زيادى را مى‌توان يافت كه از نظر جغرافيايى در سرتاسر گيتى پراكنده اند، در حالى كه تحت پوشش مديريت واحدى قرار دارند.
در اين ميان تهديد روابط انسانى موجود در سازمان ، بسيارى از مديران را به بازنگرى وا مى دارد. كم نيستند سازمانهايى كه روابط انسانى و كارى مناسب خود را يك سرمايه با ارزش تلقى مى كنند و حاضر نيستند با هجوم رايانه ها آن را به خطر افكنند. اين نگرانى اگرچه بجا و منطقى است اما دليل قانع كننده اى نيست.
بازآفرينى روابط انسانى و كارى يكى از وظايف مهم يك مدير خوب در عصر حاضر است.
4- سرعت تحولات
مديران امروز در هر سازمانى كه باشند يك مشكل مشترك دارند و آن سرعت تحولات است. دهه جارى نسبت به دهه گــذشته در زمينه سرعت وقوع تحولات ، سرعت انتقال اخبار و رويداد‌ها و زمــان دگرگونيها تفاوت زيادى دارد.
اين دگرگونى هاى تند و سريع باعث مى‌شوند تا زمان منسوخ شدن اطلاعات يا به عبارتى تاريخ مصرف آنها زود فرا رسد. همين مسئله هزينه هاى اطلاعاتى و عملياتى همه سازمانها را افزايش داده است. برخورد مديران با مقوله سرعت تحولات بستگى تام با نوع حرفه آنها دارد. ولى عموما سازمانهايى كه نتوانند يك سيستم اطلاعاتى مـــناسب طراحى و پياده سازى كنند ، دچار مشكلات عديده عملياتى خواهند شد.
5 - تغيير تعاريف
روزى روزگارى ثروت مجموعه گنجها و ذخيره هاى طلا و گوهر و در راس آن تاج و تخت بود و توليد به كشاورزى و صنايع دستى مربوط به آن محدود بود. اما در پى انقلاب صنعتى و حذف محدوديتهاى پيشين بر سر راه توليد، ثروت مفهومى تازه يافت و در توليد و ارزش افزوده معنا شد.
بالاخره عصر صنعت جاى خود را به عصر جديدى داد كه آن را با نامهايى چون عصر انفورماتيك ، رايانه يا ارتباطات بيان مى‌كنند.
امروزه كمپانى بزرگ مايكروسافت نه زمين دارد و نه ماشين آلات . تنها دارايى آن يك ساختمان است و چند صد دستگاه رايانه. پس ثروت واقعى مايكروسافت و يا صدها و هزاران شركت مشابه آن جايى در جمجمه پرسنل آن قرار دارد.
ما بايد به اين باور برسيم كه امروزه مديران نيازهاى اطلاعاتى انبوه و متنوعى دارند و بدون طراحى يك سيستم اطلاعاتى ، اين نياز برآورده نخواهد شد ، بنا بر اين ديجيتال شدن حداقل بخشى از امور اجتناب ناپذير است .
بسيارى از رهبران هوش بالايى دارند، ولى همگى آنان ضرورتا حس كنجكاوى ندارند. مديرانى كه در سطح جهانى فعاليت مى كنند كنجكاوى را پيشرانه خود براى درك هرچه بيشتر از جهان مى دانند. شخصيت فردى مديران مــوفق در عــــصر اطلاعات ويژگيهاى خاصى همچون كنجكاوى را در خود دارد.

فاطمه ميرصانع: كارشناس خدمات آموزشى دانشگاه علوم پزشكى ايران

منبع: روزنامه تفاهم