مرکز رشد شريف صفحه نخست

مى‌خواهم كارآفرين شوم

از خيلى وقت پيش احساساتى درونم را به چالش وا داشته است. وضعيت موجود را رضايت‌بخش نمى‌بينم و مدام اين فكر مرا به اين امر وا مى‌دارد كه تغييراتى در كارم ايجاد كنم. احساس مى‌كنم نيرويى در وجودم است كه مى‌توانم تحولاتى جدى در شغلم ايجاد كنم و در نتيجه خودم دست به كارى بزنم كه دلخواهم است. فكر مى‌كنم مى‌توانم كارآفرين شوم، اما نمى‌دانم به لحاظ علمى و تجربى شرايطش را دارم يا نه و اگر هم داشته باشم نمى‌دانم چه بايد بكنم.


در كتاب‌هاى كارآفرينى، كارآفرين بودن به معناى در هم آميختن ويژگى‌هاى شخصى، ابزار مالى و منابع موجود در محيط كاراست. دانشمندان علوم از انسانى معتقدند بسيارى از ويژگى‌هاى شخصى را مى‌توان پرورش داد و به كمك آن در كسب‌وكار به موفقيت دست يافت. كارآفرين بودن يعنى،‌ توانا بودن در كشف و ارزيابى فرصت‌ها، جمع‌آورى منابع لازم و عمل كردن به گونه‌اى كه از فرصت بهره‌بردارى شود. كارآفرين هدايت‌كننده است و بايد در اجراى اكثر فعاليت‌هاى خود از صفت رهبرى برخوردار باشد. او به طرزى حساب شده ريسك مى‌كند و از دست زدن به كارهاى بزرگ و كم‌خطر لذت مى‌برد ولى هيچ‌گاه بى‌گدار به آب نمى‌زند.
اغلب كتاب‌هاى مربوط به كارآفرينى، 10مورد زير را از ويژگى‌هاى درونى يك كارآفرين تلقى مى‌كنند: مركز كنترل درونى، استقلال‌طلبى، نياز به كاميابى، مخاطره‌پذيرى، آينده‌نگرى، خلاقيت و نوآورى، خوش‌بينى، تحمل ابهام، تحمل شكست و توانايى ساخت تيم‌هاى كارى كه در زير به هريك از آنها پرداخته مى‌شود:
1 - مركز كنترل درونى: نگرانى مهمى كه اكثر مردم هنگام تشكيل يك فعاليت كارآفرينانه نوپا با آن مواجه مى‌شوند اين است كه آيا انگيزه و توان لازم را نه تنها براى شكل دادن اوليه سازمان جديد، بلكه براى اداره و رشد آن دارا هستند يا خير؟ افراد با مركز كنترل بيرونى معتقدند كه وقايع بيرونى كه خارج از كنترل آنها است سرنوشت ‌شان را تعيين مى‌كند. به عبارت ديگر، كارآفرينان موفق به خود ايمان دارند و موفقيت يا شكست را به سرنوشت، اقبال يا نيروهاى مشابه نسبت نمى‌دهند. به عقيده آنها شكست‌ها و پيشرفت‌ها تحت كنترل و نفوذ آنها بوده و خود را در نتايج عملكرد‌هايشان موثر مى‌دانند.
2 - استقلال‌طلبى: رييس خود بودن يكى از قوى‌ترين نيازهاى فرد كارآفرين است. او مى‌خواهد كارها را به شيوه خود و براى خود انجام دهد و كاركردن براى ديگران براى او سخت است. در واقع نياز به استقلال، عاملى است كه سبب مى‌شود تا كارآفرينان به اهداف و روياهاى خود دست يابند. بيزارى آنها از نظام خشك ديوان‌سالارى با تعهد خالصانه در قبال ايجاد تغيير، به شخصيت استقلال‌طلب آنها كه مى‌خواهند همه‌چيز را به شيوه خود انجام دهند، اضافه مى‌شود.
3 - نياز به كاميابى: كارآفرينان با انگيزه و مهارت خود دست به رقابت مى‌زنند و سعى مى‌كنند از عهده كارى كه بر روى آن وقت و انرژى خود را متمركز كرده‌اند به درستى برآيند. تمايل به انجام كار در استانداردهاى مالى جهت پيشى گرفتن از رقبا را دارند و حتى مى‌كوشند كه استانداردها را خود تعيين كنند. زيرا افرادى كه استانداردها را در هر حرفه‌اى تعيين مى‌كنند هميشه بر بازار حاكم و مسلط هستند.
4 - مخاطره‌پذيرى: از ويژگى‌هاى بارز كارآفرين خطر كردن و ريسك‌پذيرى است. خطرى كه ممكن است مالى، روانى و حتى اجتماعى باشد. البته برخلاف مردم عادى، كارآفرين خطر قمارگونه نمى‌كند، بلكه با ارزيابى دقيق و حساب شده از ميزان مخاطره تصميم مى‌گيرد و پس از آن براى دستيابى به نتيجه مطلوب از هيچ كارى فروگذار نمى‌كند. افراد كارآفرين با اختصاص انرژى و زمان زياد هميشه از موضوع بزرگ بعدى حمايت و پشتيبانى مى‌كنند، در صورتى كه افراد ديگر از باقى ماندن در شهرت و افتخار خرسند مى‌شوند. «هاينر» در سال 1990 نشان داد كه كارآفرينان موفق كمتر از مديران از مخاطره پرهيز مى‌كنند، فرق آنها با مديران در اين است كه مديران خانه‌اى مى‌سازند و سعى در نگهدارى آن خانه دارند و به همين دليل تهديدگرا و محافظه‌كارند و تلاش مى‌كنند وضعيت موجود را حفظ كنند، اما كارآفرينان همواره در پى ساختن خانه‌اى جديد هستند و به همين جهت فرصت‌گرا، انعطاف‌پذير و اهل ريسك هستند.
5 -آينده‌نگرى: كارآفرينان مى‌دانند به كجا مى‌خواهند بروند. آنها تصور و ديدگاهى از آينده سازمان خود دارند. البته بسيارى اوقات اين تصور از ابتدا وجود ندارد و در طى زمان شكل مى‌گيرد كه شركت چه است و چه مى‌تواند باشد، گرچه كارآفرين ممكن است مجبور به برنامه‌ريزى‌هاى كوتاه‌مدت و مقطعى باشد، ولى داشتن چنين ديدگاهى مى‌تواند اين برنامه‌ هاى كوتاه‌مدت را در يك جهت براى رسيدن به هدف هماهنگ سازد.
6 -خلاقيت و نوآورى: بدون شك نوآورى مهم‌ترين ويژگى كارآفرين است. خلاقيت، توانايى گسترش ايده‌هاى جديد و كشف راه‌هاى جديد با نگاه به مسائل و مشكلات و فرصت‌ها است. خلاقيت اغلب قرار دادن چيزهاى قديمى در كنار يكديگر براى راه‌هاى جديد و حذف زوايد نظر و خلق چيزى ساده‌تر و بهتر است. نوآورى توانايى به كار بردن راه‌حل‌هاى خلاق براى مسائل، مشكلات و فرصت‌ها است. به تعبيرى ديگر نوآورى، عملى ساختن محصول يا خدمت از ايده‌اى خلاق است. كارآفرينى نتيجه فرآيند سازمان يافته و منظمى است كه خلاقيت و نوآورى را به نيازمندى‌ها و فرصت‌ها در بازار پيوند مى‌دهد يا به عبارت ديگر با به‌كارگيرى استراتژى متمركز براى يك ايده جديد، سعى مى‌كند كه يك محصول يا يك سرى خدمات را خلق كند كه هدفى جز رضايت مشتريان ندارد و درنهايت به سوددهى مى‌رسد.
7. خوش‌بينى: كارآفرين اغلب با مشكلاتى روبه‌رو مى‌شود و ممكن است كه در ادامه كار خود دچار ترديد و تزلزل شود، ولى در طول اين دوره آنان با اعتمادى كه به خود دارد در حل اين مشكل تلاش مى‌كند. اين حس باعث مى‌شود كه ديگران نسبت به خلاقيت و نوآورى خوش‌بين باشند و حس اطمينان در گروه پديد آيد.
8. تحمل ابهام: قدرت تحمل ابهام يعنى پذيرفتن عدم قطعيت به عنوان بخشى از زندگى. كارآفرينان بدون اينكه احساس تهديد يا ناراحتى كنند، قادرند به طور اثربخش با شرايط و اطلاعات مبهم، ناقص و غيرقطعى، سازمان نيافته و غيرشفاف روبه‌رو شوند و ضمن رفع ابهامات، آنها را به نفع خود تغيير دهند.
9. تحمل شكست: براى كارآفرين، شكست يك تجربه جديد است. اشتباه و تكرار آزمايش، انسان را به موفقيت‌هاى بزرگ نزديك‌تر مى‌كند. فرد كارآفرين، با واقع‌بينى شكست را تحمل مى‌كند، نااميد، دلسرد و افسرده نمى‌شود. اغلب كارآفرينان معتقدند كه از شكست‌هاى خود بيشتر از موفقيت‌هاى خود درس آموخته‌‌اند.
10. توانايى ساخت تيم‌هاى كارى: ميل به استقلال، رغبت كارآفرين را نسبت به ايجاد ساختار كارگروهى مسدود نمى‌كند. بسيارى از كارآفرينان توانايى بالايى دارند. آنها مى‌توانند انگيزه تيم را به شدت قوى كرده تا به خوبى رشد كند و افراد تيم بتوانند افكار خود را توسعه دهند. روح يگانگى، ارزش‌ها، باورهاى مشترك و اميدى كه كارآفرين در تيم ايجاد مى‌كند، باعث مى‌شود، تيم توانايى آن را پيدا كند كه بتواند به تنهايى وارد چالش‌هاى كارى شود.
راهكارهاى موفقيت در كارآفرينى
مى‌بينيم كه كارآفرين بودن و افرادى كه در طول تاريخ كارهاى بزرگى آفريده‌‌اند، شخصيت‌هايى شبيه ما داشته‌اند با اين تفاوت كه آنها اين جسارت را داشته‌اند كه تغييرات جدى در وضعيت موجود ايجاد كنند. در زير راهكارهاى موفقيت در كارآفرينى مطرح شده است:
اهداف خود را تعيين كنيد
عادت كنيد كه هدف مشخص داشته باشيد. وقتى بدانيد چه مى‌خواهيد، زودتر به آن چيز مى‌رسيد و به ياد داشته باشيد كه زندگيتان را خود بسازيد. در تعيين اهداف نكات زير را رعايت كنيد: واقع‌بين باشيد، نقاط ضعف و قوت خود را بدانيد و از حمايت‌ها و موانع موجود در محيط آگاه باشيد. متكى به خود باشيد. هدف خود را چيزى قرار ندهيد كه براى دستيابى به آن به افراد بسيار و شرايط خاص وابسته باشيد. اهدافى را كه به نظرتان مهم است و مى‌توانيد به بهترين شكل اجرا كنيد، انتخاب كنيد. بر اهداف مثبت تمركز داشته باشيد و سعى كنيد به فكر اهدافى باشيد كه به جاى توقف و خوددارى از انجام كارها، شما را به جايى رسانده و موجب دستيابى به چيزى شوند.
پس از تعيين اهداف اين نكات را به ياد داشته باشيد:
1- عملكرد خود را همواره بازبينى كنيد و اين كه آيا طبق برنامه‌ زمانى به سمت هدف پيش مى‌رويد. 2- از اشتباه‌هاى خود درس بگيريد و سعى كنيد در عرصه‌هاى شكست خورده، وضعيت خود را بهبود بخشيد و چنانچه در اين وضعيت نتايج مطلوبى به دست نياوريد، به آغاز برگرديد و اهداف خود را مورد مطالعه قرار دهيد و سعى كنيد، در عقايد خود واقع‌بين‌تر باشيد. 3- اگر بهره‌ورى نداريد، تغييرات را قبول كنيد. از تغييرات نترسيد و از آن براى رسيدن به اهداف مشخص‌تر استفاده كنيد. 4- اگر محيط اطراف را عامل موفق نبودن خود مى‌دانيد، آن را تغيير دهيد و اگر قابل تعويض نيست، سعى كنيد محيطى را انتخاب كنيد كه مطلوب‌تر باشد.
به خود ايمان داشته باشيد
باور كنيد كه مى‌توانيد به اهداف خود برسيد. براى توانايى در انجام كارها بايد اعتقاد داشته باشيد كه هيچ كس جز شما قادر به انجام آن كار نيست. برخى روش‌ها كه اعتماد به نفس شما را افزايش مى‌دهند، عبارتند از الف- خود را دقيق‌تر بشناسيد و نقاط قوت و ضعف خود را ارزيابى كنيد.
ب: به طور واقع‌بينانه ويژگى‌هاى خود را بنگريد. توانايى‌هاى خود را دست كم نگيريد و نظرتان را با ديگران مقايسه كنيد.
پ:از دوستان و آشنايان نظرخواهى كنيد و جويا شويد، چرا برخى از افراد تمايل به دوستى و كار با شما ندارند. نقاط قوت خود را مشخص كرده و با انتخاب فعاليت‌ها و اهدافى كه به سود شما باشند نقاط ضعف خود را پنهان كنيد. شما مى‌توانيد پروژه‌هايى را انتخاب كنيد كه براى خلاقيت به شما آزادى عمل مى‌دهند. از ظرفيت خود تا جاى امكان استفاده كنيد.
از نظر جسمانى مراقب خود باشيد تا در انظار خوب ديده شويد. اگر ظاهر خوبى داشته باشيد درباره خودتان احساس خوبى خواهيد داشت. يكى از لازمه‌هاى اعتماد به نفس در رسيدن به اهداف، همين است.
از وقت خود خوب استفاده كنيد
عادت كنيد از وقت خود به طور موثر استفاده كنيد. نكات زير براى استفاده بهينه از زمان، بايد مورد توجه قرار گيرد:
1 - كار و زمان را تجزيه و تحليل كنيد. به مدت يك هفته چگونگى استفاده از وقت خود را ثبت كنيد. با پركردن يك جدول ساده مى‌توانيد زمانى را كه صرف فعاليت‌هاى خود نظير مطالعه، استحمام، گفت‌وگوى تلفنى يا تماشاى تلويزيون كنيد.
2 - اولويت‌ها را بشناسيد و بدانيد چه كارى مى‌خواهيد انجام دهيد از اين رو، وقتتان صرف فعاليت‌هاى غيرضرورى نخواهد شد.
3 - كار خود را طبق يك برنامه تنظيم شده روزانه انجام دهيد و برنامه‌هاى هر روز را مشخص كنيد. بهترين زمان براى انجام اين كار، قبل از خواب است.
4 - درباره كارهايتان از قبل فكر كنيد تا سر موقع از خواب بيدار شده و كارهاى خود را روى برنامه انجام دهيد.
5 - كارهايى كه بايد انجام شود در سررسيد خود يادداشت كنيد. كارها را يكى يكى انجام داده و روى آن تمركز كنيد. وقت خود را تلف نكنيد و سعى كنيد وقفه‌اى در كارتان ايجاد نشود.
6 - متكى بر خود باشيد. هيچ كس جز شما براى اتفاقاتى كه در زندگى شما مى‌افتد، مسوول نيست.كار را به خاطر لذت بردن از آن انجام ندهيد، بلكه سعى كنيد لذت بردن از كار را در خود تقويت كنيد هر كارى كه مى‌خواهد باشد انجام دهيد.
7 - اول كارهاى مشكل را انجام دهيد. چرا كه توانايى شما در آغاز بيشتر است.
8 - اهل عمل باشيد و تا مى‌توانيد به ميزان زيادى از فشار روحى موجود بكاهيد و تمركز خود را بر كارهايى كه در حال انجام است هدايت كنيد. مشاهده نتايجى كه از تلاش خود به دست آورده‌ايد. نيروى مضاعفى براى اتمام كار به شما مى‌دهد.
9 - ميز تحرير خود را منظم نگه داريد، همه چيز را در پرونده‌هاى مرتب قرار داده و وسايل اضافه را دور بريزيد.
10 - وقت خود را بيش از اندازه در جلسات و ملاقات‌ها و با دوستان هدر ندهيد. از شايعه پراكنى و گفت‌وگوهاى بيهوده خوددارى كنيد.
11 - يك پايان دهنده باشيد. شروع كردن كارها خيلى ساده است اما پايان دادن آنها نيازمند تلاش زيادى است.
12 - در موقع كار آرامش داشته باشيد، با سرعتى مناسب كار كنيد تا مجبور نباشيد با انفجار و پرش‌هاى ناگهانى انرژى كار خود را انجام دهيد.
يك برنده باشيد
افرادى كه شكست مى‌خورند، از انجام بسيارى كارها مى‌ترسند، هميشه شكايت مى‌كنند و ناراحت هستند. آنها احساس مى‌كنند قربانيان هميشگى هستند. اما شما بايد متفاوت باشيد. سعى كنيد در طول زندگى يك برنده باشيد. مثبت فكر كنيد و افكار بزرگ در سر داشته باشيد. در مورد اهداف خود اطلاعات كسب كنيد تا بتوانيد به نفع خود از آنها بهره‌بردارى كنيد.
يك رهبر باشيد
رهبرى را بياموزيد و مسووليت گروه خود را براى انجام اهداف در نظر بگيريد. تصميم‌هاى خود را مصرانه و با اعتماد به نفس بگيريد. صفات و ويژگى‌هاى رهبرى مناسب را در خود ايجاد كنيد. كار كردن با افراد را بياموزيد، سعى كنيد شنونده خوبى باشيد و به خوبى ارتباط برقرار كنيد.
خلاق باشيد
اگر از وقت خود عاقلانه استفاده كنيد، زمان بيشترى براى خلاقيت خواهيد داشت. وقتى كارهايتان تمام شد زمانى را براى توسعه و اجراى عقايد خود در نظر بگيريد. براى اين كار بايد بر علم خود بيفزاييد، با ديگران تبادل نظر كنيد، در مجامع و جلساتى كه با رشته كارى شما مرتبط است حضور يابيد مهارت‌هاى شنيدارى خود را بالا ببريد روياپردازى كنيد و در صدد باشيد ايده‌‌اى نو در زمينه كارى‌تان ايجاد كنيد.
اگر مى‌خواهيد خود كارآفرين باشيد و در واقع دوست داشته باشيد خودتان شغلى را رهبرى كنيد و از به اصطلاح «آقا بالاسر» رهايى يابيد، از اين رو بهتر است با آگاهى كامل از شرايط و ضرورت‌هاى كارآفرينى، دست به اين اقدام بزنيد.
برگرفته از كتاب «كارآفرينى» نوشته دكتر على شاه‌حسينى

منبع: روزنامه دنياى اقتصاد