مرکز رشد شريف صفحه نخست

شش سيگما چيست؟

سيگما يكى از حروف الفباى يونانى و در علم آمار از شاخصهاى مهم پراكندگى به نام انحراف معيار و در واقع مقياسى براى سنجش انحراف است ؛ سيگما بيانگر آن است كه يك فرايند چه اندازه از حالت مطلوب خود منحرف شده است ، لذا در واقع استعاره‌ايست براى دقت فوق‌العاده در كاهش هزينه‌هاى كيفيت . استعاره‌اى كه اهميت محاسبات دقيق در فرايند توليد و ارايه خدمات را مورد تاكيد قرار مى‌دهد . شش‌سيگما يعنى رسيدن به سطحى از كيفيت توليدات و ارايه خدمات كه خطاى فرايندهاى كارى به ميزان 3.4 در يك ميليون موقعيت كاهش يابد ؛ اين در حاليست كه سطح كيفى سه‌سيگما كه طى دهه‌هاى گذشته مورد قبول بود ، اكنون به دلايل مختلف از جمله افزايش پيچيدگى و حساسيت تكنولوژى و نيز بالا رفتن انتظارات مشتريان ، سطحى قابل قبول به شمار نمى‌آيد .

شش‌سيگما يك استراتژى تحول سازمانى است ؛ استراتژى تحولى شش‌سيگما ، سيستمى ‌است كه موجب توسعه و گسترش متدهاى مديريتى ، آمارى و نهايتا حل مشكلات شده و به كمپانى امكان جهش و تحول را مى‌دهد . احراز كيفيت برتر و افزايش قابليت اعتماد در محصولات توليدشده و مونتاژشده نيازمند چارچوبى است كه به قابليتهاى سازمان در زمينه‌هاى مديريت ، كاربرد اطلاعات و تكنولوژى ، يكپارچگى ببخشد ؛ براى استفاده از اطلاعات ، وجود يك سرى ابزارهاى آمارى كه بتوان بوسيله آنها عملكرد فرايندها و توليدات را بهينه نمود ، بسيار ضرورى است . در دنياى رقابتى امروز ، كيفيت خوب يك ويژگى تجملاتى نيست بلكه از ديدگاه توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان يك نياز بنيادى است .  

صرفنظر از تعريفهاى متعدد كيفيت ، يك سرى ويژگيهاى مشترك جهانى براى آن درنظر گرفته شده است كه عبارتند از : عملكرد دقيق ، حداقل تغيير و كمترين هزينه .

دانشمندان و مهندسينى كه به طور عمومى و كلى با مسائل برخورد مى‌كنند علاقمند به مورد اول ، آمارگران متمايل به مورد دوم و مديران تجارى دوستار مورد سوم مى‌باشند ؛ بديهيست فرايند و يا محصولى موفق است كه برخوردار از همه موارد فوق باشد .

شش‌سيگما فلسفه بهبود مستمر است و به سمت عالى شدن در همه كارها پيش مى‌رود . شش‌سيگما سيستمى ‌است كه تعيين مى‌كند كجا قرار گرفته‌ايم ، دوست داريم كجا باشيم ، چگونه به آن مقصد خواهيم رسيد و چگونه در طول راه پيشرفت خواهيم ‌نمود .

شش‌سيگما ابزاريست كه براى ميزان‌سازى دقيق ماشين فرايند بكار مى‌رود و اينكار را از طريق مشترى‌مدارى ، بهبود مستمر و درگير كردن و مشاركت همه اعضا در داخل و خارج سازمان انجام مى‌دهد .

در مبحث شش‌سيگما ، سه حوزه اصلى وجود دارد : حوزه اول فلسفه است كه طريقه حركت ، چشم‌انداز و جهت حركت سازمان را تعيين مى‌كند . حوزه دوم مقياس است كه به سازمان اين امكان را مى‌دهد تا به طور دقيق نحوه عملكرد فرايندها را مشخص كند . حوزه سوم نيز روش‌شناسى است . روش‌شناسى يك فرايند سيستماتيك است كه موجب شناسايى ، تبيين ، اندازه‌گيرى ، تحليل ، توسعه و استاندارد شدن يك فرايند مى‌شود .

هر چه تعداد شش‌سيگماها بيشتر باشد ميزان خطا كمتر است . هر چه تغييرات كوچكتر باشند هزينه كمتر است . بهترين سازمانها حدود 3 يا 4 سيگما بكار مى‌گيرند كه اين تعداد ، احتمال بروز خطا در يك ميليون واحد را به 6200 عدد مى‌رساند . به طور عملى تعداد خطاها مى‌تواند تا 3.4 واحد در هر يك ميليون واحد كاهش پيدا كند و اين به معناى ميليونها دلار صرفه‌جويى است .

شش‌سيگما يك رويكرد تحولى مديريتى است كه باعث ارتقا و بهبود كيفيت مى‌شود . مسيرى روشن در دستيابى به بهبود مستمر و آرمانى است كه شركت‌ها را به توليد بهتر ، سريع‌تر ، باكيفيت‌تر و در نهايت با قيمت تمام‌شده‌ كمتر ترغيب ‌مى‌نمايد تا منجر به سودآورى بيشتر گردد .

در برنامه‌هاى شش‌سيگما ، به‌ هر آن‌ چيزى‌ كه‌ با رضايتمندى‌ مشتريان‌ و مطلوبيت‌ مدنظر آنها مغايرت‌ داشته‌باشد ، ضايعات گفته ‌مى‌شود. استراتژى شش‌سيگما دربرگيرنده‌‌ استفاده‌ از ابزارهاى‌ آمارى‌ در قالب‌ يك‌ روش‌ ساخت‌يافته‌ است‌ تا با دست‌يابى‌ به‌ دانش‌ موردنياز در دنياى‌ رقابتى‌ امروز ، توليد محصولات‌ و ارائه‌ خدمات‌ بهتر ، سريعتر و با هزينه‌ كمتر‌ى انجام‌ به انجام رسد .

شش‌سيگما رويكردى نظام‌يافته‌ و پويا براى‌ هدايت‌ اطلاعات و يك ‌متدولوژى‌ براى‌ حذف‌ ضايعات است ؛ با اين‌ هدف‌ كه شش‌سيگما در فاصله‌‌ مابين‌ حدود مشخصه‌ پايينى ‌و بالايى از مقدار هدف‌ قرار گيرد . برنامه‌هاى شش‌سيگما براى‌ هر فرايندى ‌، از ساخت‌ و توليد گرفته‌ تا هر فرايند اجرايى‌ و نيز براى ‌سرويس‌هاى‌ خدماتى‌ استفاده ‌مى‌شود ‌.

شش‌سيگما يك استاندارد جهانى است كه علاوه بر تامين نياز مشتريان باعث توسعه و پيشرفت كاركنان در لايه‌هاى جديد مى‌شود و اين به منزله يك مسئوليت براى نيروهاى انسانى است نه فقط يك فرصت . نيروهاى انسانى نيازمند افزايش ارزش عملكردهاى خود مى‌باشند كه اين كار را با ايفاى يك نقش كليدى و پياده سازى شش‌سيگما در سازمان خود انجام مى‌دهند .

شش‌سيگما يك متد آمارى است كه نيازهاى مشترى را به صورت وظايف جداگانه تعريف كرده و ضمنا يك سرى ويژگيهاى بهينه در صورتيكه بين آنها عملكردهاى فيمابين وجود داشته باشد ، برايشان در نظر مى‌گيرد . همانگونه كه از شواهد پيداست ، گامهايى كه براى نيل به اين هدف برداشته مى‌شود تاثير بسيار عميقى بر روى كيفيت محصولات ، عملكرد سرويسهاى مشتريان و پيشرفتهاى حرفه‌اى پرسنل خواهد گذاشت .

شش‌سيگما به دليل تاكيد عميق بر روى تحليلهاى آمارى ، مقياسهاى ارزيابى طراحى ، توليد محصول و فعاليتهاى متمركز در حيطه مشترى‌گرايى ، قادر است احتمال بروز خطا در محصولات و سرويسها را به ميزان بى‌سابقه‌اى كاهش دهد ؛ شش‌سيگما حاصل پيوند سيستمهاى اجتماعى و فنى است .

به طور ساده مى‌توان گفت كه شش‌سيگما متدى است كه بر اساس داده (data) هدايت مى‌شود و هدف آن دستيابى به كيفيت برتر است . چيزى كه شش‌سيگما را از ساير اصول كيفيت متمايز مى‌كند پيش‌گيرى قبل از وقوع اشتباهات است ؛ به طور ويژه مى‌توان گفت شش‌سيگما يك تلاش نظام‌يافته است كه فرايندهاى تكرار‌شونده سازمان را در بخشهاى طراحى محصولات ، عملكرد تامين‌كنندگان ، سرويسهاى خدماتى و ... را از نزديك مورد سنجش قرار مى‌دهد.

 

منبع:پايگاه جامع مهندسى صنايع ايران