مرکز رشد شريف صفحه نخست

اصطلاح نامه جامع علوم پايه، فنى مهندسى و كشاورزى در كشور طراحى شد

به همت محققان پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمى كشور، اصطلاح‌نامه جامع علوم پايه، فنى مهندسى و كشاورزى در كشور طراحى شد.

دكتر ملوك السادات حسينى بهشتى، عضو هيات علمى گروه پژوهشى اصطلاح شناسى پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمى كشور و مجرى طرح در گفت‌وگو با خبرگزارى دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار كرد: طرح اين اصطلاح نامه جامع در سال 76 به شوراى پژوهش‌هاى علمى كشور ارائه و در كميسيون اطلاع‌رسانى ان شورا مورد بررسى قرار گرفت و مقرر شد تا اصطلاح نامه هايى در زمينه رشته‌هاى مختلف علوم پايه، فنى مهندسى و كشاورزى تدوين شود .

وى اصطلاح نامه‌هاى فارسى و استفاده از اصلاح نامه‌هاى لاتين فاقد واژه هاى فارسى در اين رشته‌ها را علت اصلى پيشنهاد اين طرح عنوان كرد و افزود: اين اصطلاح نامه به عنوان ابزارى در بازيابى و ذخيره سازى اطلاعات به كار گرفته مى‌شود تا كليد واژه‌هاى كاربردى استاندارد شود.

مجرى طرح، خاطر نشان كرد: سال 76 پژوهشگاه موظف شد تا در رشته‌هاى علوم پايه مانند زيست‌شناسى، زمين شناسى، شيمى، فيزيك و رياضى اصطلاح نامه‌هايى تدوين كند و با توجه به ميان رشته‌يى بودن آن با زبان شناسى، كامپيوتر و كتابدارى اطلاع‌رسانى، شوراى اصطلاح نامه شامل زبان‌شناسان، اطلاع رسانان و مهندسان كامپيوتر تشكيل شد تا با مشورت آنها اين اصلاح نامه تدوين شود.

دكتر حسينى بهشتى در معرفى جامع اين اصطلاح نامه تاكيد كرد: اصطلاح‌نامه، حاوى روابط منطقى (اعم و اخص) ميان مفاهيم به كار گرفته شده در هر يك از رشته‌هاى علوم و در واقع تقسيم بندى موضوعى علوم است كه از زمان دانشمندانى نظير ابن‌سينا و فارابى و حتى قديمى تر از آن در زمان ارسطو و افلاطون مرسوم بوده است. تقسيم بندى موضوعى علوم كه توسط ارسطو انجام مى شده است زيربناى اصطلاح نامه‌هاى هر يك رشته‌هاى علمى است كه بعدها ابن سينا و فارابى روى اين تقسيم بندى كاركرده اند و در واقع تقسيم بندى علوم توسط اين دانشمند مطرح شده است .

اين عضو گروه پژوهشى اصطلاح شناسى پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمى كشور تصريح كرد: براى اين كه بتوانيم واژه‌هاى فارسى را در مقابل واژه‌هاى لاتين استاندارد كنيم از گروه واژه گزينى فرهنگستان زبان و ادبيات فارسى كمك گرفته شده است و با مشورت آنها، معادل‌هاى فارسى، عمدتا از واژه نامه‌هاى مركز نشر دانشگاهى و واژه‌هاى مصوب گروه واژه گزينى فرهنگستان استفاده شده است. اين اصطلاح نامه‌ها در حال حاضر دو زبانه است و تصميم بر آن است كه اصلاح نامه هاى چند زبانه نيز در اين رشته‌ها تصويب شوند.

عضو هيات علمى پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمى كشور با بيان اين كه در حال حاضر بواسطه اين طرح، اصطلاح نامه كشاورزى AGROVOG متعلق به سازمان فائو ترجمه و نسخه برگردان فارسى آن به سازمان AGROVOG ارائه شده و يك نسخه فارسى آن روى سايت اين سازمان نصب شده است به ايسنا گفت: اين نسخه به شرط آن كه در آينده گسترش پيدا كرده و روى آن تجديد نظر شود مورد تاييد آنها قرار گرفته و اين گسترش و ويرايش جديد به عهده گروه پژوهشى اصلاح شناسى پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمى ايران قرار گرفته است.

دكتر حسينى بهشتى در ادامه خاطرنشان كرد: اين اصلاح نامه نرم‌افزارى است كه مهندسان كامپيوتر، تحت عنوان قاموس طراحى كرده‌ و ويرايش‌هايى كه بعدها بر روى آن صورت گرفته است سبب شده است تا نرم‌افزار THESAURUS BUILDER در سطح بين‌المللى پذيرفته و مورد تاييد قرار بگيرد و به واسطه آن مى‌توانيم اصلاح نامه هاى فارسى را تدوين كنيم. THESAURUS به عنوان اختراع همكاران ما ثبت بين‌المللى شده در دايره‌المعارف بين‌المللى اطلاع‌رسانى در سال 2008 ثبت خواهد شد.

وى با معرفى دكتر اسماعيل اكبرى به عنوان مجرى طرح اصطلاح نامه زيست شناسى، مهرى صديقى مجرى اصطلاح نامه زمين شناسى، تقى رجبى، مجرى اصطلاح نامه شيمى، مهندس مريم نوروزى، مجرى اصطلاح نامه فنى و مهندسى و فيزيك و سعيده وفايى، مجرى اصطلاح نامه رياضى هدف از انجام اين طرح را تبادل اطلاعات ميان مراكز اطلاع‌رسانى مختلف علمى كه در گذشته با مشكلاتى بوده است عنوان و اظهار كرد: تمام واژه‌هايى كه نمايه سازان به كار مى برند، استاندارد نشده و يا معادل فارسى ندارند، بنابراين در اين طرح سعى شده است تا تمامى اصطلاح نامه‌ها حداقل به دو زبان تدوين شوند و هدف از آن معيارگرى اطلاعات علمى زبان فارسى در رشته‌هاى علمى گوناگون است. همچنين تبادل اطلاعات علمى و فنى ميان متخصصان رشته‌هاى علمى كشور، برنامه‌ريزى آموزشى و تدوين واحدهاى درسى هر يك از رشته‌هاى علمى در سطح دانشگاه‌ها، هماهنگ سازى تحقيقات بنيادى كشور و جلوگيرى از اتلاف بودجه تحقيقاتى و ممانعت از تحقيقات موازى از اهداف ديگر انجام اين طرح است.

دكتر حسينى بهشتى، مجرى طرح در پايان با اشاره به ايجاد شبكه واژگان علمى كشور جهت تبادل اطلاعات علمى و فنى در سطح كشور به عنوان هدفى كه در آينده پيگيرى مى شود، يادآور شد: اين اصلاح نامه در حال حاضر به صورت آنلاين در سايت IRANDOC و بخشى از آن نيز به صورت چاپى منتشر شده و در دسترس است.