مرکز رشد شريف صفحه نخست

ساخت سيلومتر توسط يكى از واحدهاى فناور مستقر در مركز رشد شريف

موفقيت ايران در ارتفاع يابى ابرها / ايران نهمين كشورصاحب دانش سيلومتر

دستگاه ارتفاع سنج ابر براى كاربردهاى هوانوردى و هواشناسى با همكارى سازمان هواشناسى و مركز صنايع نوين وزارت صنايع توسط محققان كشور در مركز رشد فناوريهاى پيشرفته صنعتى شريف ساخته شد تا ايران به نهمين كشور صاحب دانش فنى ساخت سيلومتر تبديل شود.

مهندس بهروز خيرانديش مجرى طرح در گفتگو با خبرگزارى مهر گفت: براى فرود موفق هواپيماها در باند بايد حداقل كف ابر انداره گيرى شود كه اين كار در ايران توسط فردى به نام ديده بان انجام مى شود.

وى ارتفاع مناسب ابر براى فرود هواپيما را بسته به نوع هواپيما ذكر كرد و افزود: از آنجايى كه تخمين ارتفاع ابر بر مبناى تجربه ديده بان انجام مى گيرد، خطاى انسانى زيادى را در پى دارد در نتيجه بسيارى از پروازها لغو و يا فرود هواپيماها ممنوع اعلام مى شود.

خير انديش اولين سيلومتر استفاده شده در كشور را پروژكتورى دانست كه با تابش نور آن منحصرا در شب به ابر، ارتفاع ابرها تخمين زده مى شد و ادامه داد: بعد از انقلاب به دليل اينكه لامپهاى اين پروژكتورها به سرعت مى سوخت و امكان ارسال دستگاه به كشور ارائه دهند جهت تعويض لامپ نبود، اين دستگاه نيز از چرخه كار خارج شد.

مجرى طرح ادامه داد: طبق مقرارت "ايكائو" يكى از شرايط  كسب رتبه يك فرودگاهها، داشتن دستگاه سيلومتر است از اين رو براى اولين بار در كشور شركت نور آفرين ايده مستقر در مركز رشد دانشگاه صنعتى شريف با همكارى سازمان هواشناسى و مركز صنايع نوين وزارت صنايع نمونه آزمايشگاهى اين دستگاه با استفاده از تكنيك آشكارسازى بر پايه ليزرهاى ديودى پالسى پرتوان براى اندازه گيرى ارتفاع  ابر طراحى و راه اندازى كرده است.

خيرانديش فرستنده نورى، گيرنده، پردازش مركزى و بخش نرم افزارى جهت پردازش اطلاعات را از جمله اجزاى اين سيستم دانست و به مهر گفت: دستگاه سيلومتر با استفاده از اين اجزا قادر است اطلاعات مربوط به شرايط جوى كه مهمترين پارامتر آن ديد و ابرى بودن است و ارتفاع ابر براى حداكثر 2 لايه را پردازش و اطلاعات لازم را به كاربر ارائه دهد.

وى به نحوه عملكرد اين دستگاه اشاره كرد و اظهار داشت: اين دستگاه  از طريق بخش فرستنده، نور ليزر را به سمت هدف هدايت مى كند و نورهاى برگشتى از طريق واحد پردازش مركزى جمع آورى و با حذف نويزها به كامپيوتر منتقل مى شود. در كامپيوتر توسط نرم افزار خاصى اين اطلاعات كه شامل ارتفاع كف ابر، ديد و ضخامت لايه  را به كاربر عرضه مى كند.

خير انديش استفاده از ليزر ديودى را از ويژگيهاى اين دستگاه نام برد و خاطر نشان كرد: در بسيارى از سيستمهاى سيلومتر، ليزر "ياگ" (Yag) بكار رفته كه عليرغم كارايى بالا، بسيار گران قيمت است ولى ما در اين سيستم از ديود استفاده كرديم كه با كاهش قيمت، قدرت رقابت را افزايش داديم.

به گفته وى، ليزر ديودى داراى توان كم و سرعت تكرار پالس زيادى است كه با مكانيزمى كه در طراحى آن ايجاد شد، مى تواند با دقت زيادى اطلاعات لازم را تا ارتفاع 5 كيلومتر را ارائه دهد كه با توجه به كاربردهاى اطلاعات اين سيستم در كشور، استفاده از اين نوع ليزر مقرون به صرفه است. عمر مفيد اين ديودها 60 هزار ساعت است.

وى با بيان اينكه اطلاعات استخراج شده از اين سيستم مورد استفاده در هوانوردى و هواشناسى است، ادامه داد: اين دستگاه در سايتهاى هواشناسى مستقر در فرودگاههاى نظامى و غير نظامي نصب مى شود و اطلاعات آن در اختيار برج مراقبت قرار مى گيرد؛ ضمن آنكه در سايتهاى هواشناسى نيز نصب مى شود. اين در حالى است كه  به دليل نبود اين سيستم در كشور اطلاعات هواشناسى تنها بر اساس اطلاعات دريافتى از رادارها است كه چون اين اطلاعات منطقه اى است از دقت لازم برخودار نيست.

خير انديش اين دستگاه را به عنوان سيستم مكمل ياد كرد كه گاهى بايد در كنار ساير سيستمهاى ديگرى چون رادار قرار گيرد و به مهر گفت: اين مجموع قادر است وقوع سيل و بارندگى را با دقت بالا پيش بينى كند.

خير انديش به سيستم autopilot هواپيماها اشاره كرد و افزود: بسيارى از فرودگاهها ترجيح مى دهند به موازات سيستم autopilot اين سيستم نيز نصب شود كه در حال حاضر چون دستگاه سيلومتر در فرودگاهها كشور مورد استفاده قرار نگرفته است باعث شده تا حق بيمه اى كه مسافر براى امنيت پرداخت مى كند نسبت به خطوط هم طول خود بيشتر باشد.

مجرى طرح استفاده از اين دستگاه براى كاربريهايى چون بارورى ابرها براى بارش مصنوعى بسيار مناسب و بررسى ابرها در زمان بارندگى را نامناسب توصيف كرد و اظهار داشت: اين دستگاه نسبت به رطوبت هوا و گرد و غبار حساس است از اين رو با بومى سازى دانش فنى ساخت دستگاه با توجه به شرايط اقليمى كشور براى كاهش اثرات غبار و رطوبت، دستگاه "دمنده هواى گرم "(Blower) در آن تعبيه شد كه با دميدن هواى گرم غبار و اثرات رطوبت را از شيشه هاى دستگاه بزدايد؛ ضمن آنكه براى جلوگيرى از نشستن قطرات باران، شيشه ها به صورت شيب دار طراحى شده است.

خير انديش دليل عدم استفاده از اين سيستم در كشور را خدمات پس از فروش آن ذكر و تاكيد كرد : در اين سيستم در گذشته از ليزر "ياگ" استفاده مى شد كه در صورت بروز مشكل در آن بايد كل دستگاه به كشور ارائه دهنده فرستاده مى شد كه پس از انجام تست كاليبراسيون مجددا به كشور بازگردانده شود كه طى اين مرحله با مشكلاتى همراه است.

وى تاكيد كرد: دانش فنى ساخت سيلومتر در اختيار كشورهاى آمريكا، فنلاند، كانادا، انگلستان، آلمان، آفريقاى جنوبى، روسيه و ژاپن است كه ايران نيز با بومى سازى آن توانست به ساخت اين دستگاه دست يابد.

طراح دستگاه سيلومتر در ادامه به مشكلات بخش پژوهش در كشور پرداخت و به مهر گفت: عليرغم اينكه شركتهاى فناور قادر به تبديل دانش به محصول هستند ولى از اين گونه شركتها حمايت نمى شود. اگر قرار است نيازهاى بخش صنعت توسط محققان داخلى رفع شود اين حمايتها بايد افزايش يابد در غير اين صورت ما همچنان تامين نيازها از خارج را دنبال مى كنيم.

وى به نقش دولت در تقويت اين قبيل شركتها اشاره كرد و گفت: دولت بايد نيازهاى بخش صنعت را شناسايى و اطلاعات لازم را در اختيار اين قبيل شركتها قرار دهد كه در حال حاضر اين فرايند به طور برعكس اجرا مى شود.

خير انديش به وامهاى زود بازده اشاره كرد و با بيان اينكه زمان و ميزان باز پرداخت وامها، تامين وثيقه و تامين مالى براى بازپرداخت وام بزرگترين مشكلات بخش حمايتى است، افزود: با توجه به مشخص نبودن بازار و ميزان هزينه در تبديل دانش به محصول، زود بازده بودن شركتهاى فناور يكى دو سال نيست بلكه اين بخش نياز به صبر و حوصله بيشتر از سوى دولت و بخش صنعت دارد تا نتيجه دقيق و متقن تحقيقات استخراج شود.